Về Miền Tây ăn nhậu loài cá kỳ lạ nhất hành tinh

Cá thòi lòi hay còn gọi là cá leo cây trở thành món ăn đặc sản được ưa chuộng không chỉ tại Cà Mau mà còn tận các nhà hàng ở TP.CM.

Sáng sớm vừa xuống máy bay, còn cách xã Tân Tiến (huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau) đến 40km, tôi đã nhận được tin ông anh đã chuẩn bị sẵn tiệc rượu để “lấy ngót” (thay cho ăn sáng) chào đón thằng em đến từ Huế.

Tôi về đến nơi thì xế trưa, lúc này mọi người đã chuyển qua giai đoạn “quắc cần câu”. “Đây là một trong 6 động vật kỳ lạ nhất hành tinh”, tôi gần như reo lên khi thấy trên bàn cơ man nào là cá thòi lòi được chế biến đủ kiểu.

Nghe thế, mọi người dừng đũa cùng “hẹn” nhau… sặc cười, chút nữa là bắn “thòi lòi” lên mặt khách. “Thiệt hay giỡn đó, chú hai? Tui nhậu cá thòi lòi đến nay đã hơn 30 năm, giờ mới lần đầu tiên nghe nói cái gì là động vật kỳ lạ nhất hành tinh đó nghe”, ông anh tôi thắc mắc.

“Nhưng nó kỳ lạ thế nào, chú Hai nói nghe thử coi”, ông tên là Sáu Tuấn lè nhè. Là hỏi cho vui, cho có chuyện vậy thôi, chứ dân miền Tây - đặc biệt là các “ma men”, chẳng ai thèm quan tâm đến việc quốc tế người ta gọi cá thòi lòi là gì, nó có quý hiếm hay không...

“Cá… leo cây”

Vào Ngày Quốc tế về Trái đất năm trước (24/2/2011), Tổ chức Sinh vật thế giới đã đề cập đến một số con vật kỳ lạ mà hiểu biết của con người về chúng còn khá sơ sài.

Đáng lưu ý, trong số 6 con vật “kỳ lạ nhất hành tinh” được nêu danh có cá thòi lòi - một loài vật khá quen thuộc có mặt tại nhiều khu rừng ngập mặn tại Cần Giờ, đất Mũi Cà Mau, U Minh Thượng... thuộc khu vực ĐBSCL.

Chúng được các nhà khoa học thế giới quan tâm đến như một hình mẫu về tiến hóa và lọt vào danh sách 6 loài động vật kỳ lạ nhất hành tinh, bởi các đặc điểm có một không hai của mình.

Bất ngờ là “ma men” Sáu Tuấn - một người nuôi tôm tại nơi hẻo lánh như Tân Tiến, Đầm Dơi, Cà Mau, năm nay đã ngoài 50 tuổi - mới lần đầu tiên nghe chuyện “cá thòi lòi là động vật kỳ lạ nhất hành tinh”, nhưng lại có những hiểu biết về cá thòi lòi không thua gì các nhà khoa học.

Sáu Tuấn tả: Ngay từ hình dáng, cá thòi lòi đã tỏ ra “dị hợm” so với các loài cá thông thường bởi đôi mắt lồi như mắt ếch, nhô hẳn trên đỉnh đầu. Cái tên gọi “thòi lòi” bắt nguồn từ chính đôi mắt này. Nhưng điều lạ lùng khiến cá thòi lòi chẳng giống bất cứ loài cá nào là ở chỗ chúng có thể sống, chạy, nhảy và kiếm mồi... ngay trên cạn một cách rất điêu luyện.

Điều làm nên sự “phi thường” này chính là cấu tạo cơ thể khá đặc biệt: Cá thòi lòi thở bằng phổi và mang nên chúng có thể hô hấp khi lên cạn, trao đổi khí qua da như ếch và đôi vây trước có hệ cơ phát triển đóng vai trò như một đôi “tay”. Cũng nhờ cấu tạo cơ thể đặc biệt mà cá thòi lòi còn có một khả năng hy hữu khác là... leo cây.

“Dân ở đây thường gọi thòi lòi là cá leo cây. Rất nhiều lần khi đi xuồng ngoài vuông (hồ tôm), tui chứng kiến hắn làm nhiều “trò khỉ” như trèo vắt vẻo trên những cây đước, mắm... nhưng có người đến gần thì chúng nhảy tõm xuống sông” - ông Sáu kể.

Cũng theo ông Sáu, cá thòi lòi thường chọn nơi “hiểm” để đào hang trú ẩn như các lùm cây, kẹt rễ um tùm. Hang của chúng có thể sâu đến 2m, với nhiều ngóc ngách. Chúng cũng rất tinh ranh và nhanh nhẹn trong việc trốn thoát khỏi sự tấn công của kẻ thù.

Thói quen của cá thòi lòi khá dễ nhận biết, nước ròng thì chui vào hang, nước lớn thì ra ngoài kiếm ăn. Những bãi bồi nhiều bùn lầy quanh mé sông ngập mặn là địa bàn “yêu thích” của chúng.

Chưa kịp lớn đã… chết

“Ăn nhiều đi, chú Hai”, ông Sáu gắp bỏ vào chén tôi nguyên con cá thòi lòi nướng cháy cỡ 3 ngón tay còn lồi hai mắt. Ông bảo đây là cá con, cá thòi lòi trưởng thành có thể to bằng cổ tay người lớn (tương đương 300 - 400gr).

“Cách đây chừng 5 năm, anh Sáu toàn nhậu cá bự, nhưng giờ người ta săn bắt dữ quá, cá chưa kịp lớn thì đã bị giết thịt mất rồi, đà này sắp tới có khi cá con cũng không còn mà ăn”.

Theo ông Sáu thì trái với vẻ gớm ghiếc bề ngoài, thịt cá thòi lòi rất mềm và thơm ngon. Điểm đặc biệt là thịt cá sau khi chế biến, để nguội vẫn không có mùi tanh. Các món được làm từ cá thòi lòi rất phong phú như nướng chấm mắm, lột da kho tiêu, hấp cách thủy, cuốn bánh tráng rau sống, canh chua...

“Hôm nay tôi sẽ đãi ông đủ bốn loài cá đặc sản đất Mũi, gồm: Bóp, rốn, lòi, chim” - một đồng nghiệp của tôi đùa mà thật khi chúng tôi vừa đặt chân lên nhà hàng ở ấp Mũi, xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển, Cà Mau.

“Lòi” trong bốn loài cá vừa kể là cá thòi lòi. Trở thành một món ăn đặc sản, được ưa chuộng không chỉ tại nơi sinh ra nó, mà còn tận các nhà hàng ở TP.Hồ Chí Minh và xa hơn là một trong những lý do khiến cá thòi lòi hiện chưa kịp lớn đã... qua đời (!).

Trong một chiếu rượu khác cũng ở ấp Mũi, ông Tư Sơn - một người chuyên săn bắt cá thòi lòi để bán cho khu du lịch Đất Mũi bên cạnh - ví von: “Có ổng khách từ Bắc Kỳ nói với tui, về đây được ăn thịt cá thòi lòi là một niềm vui lớn về ẩm thực. Nhưng tui thấy, được đi bắt cá thòi lòi còn vui hơn”.

Tàn rượu, ông Tư Sơn dẫn tôi ra bãi bồi ngoài bờ biển để xem ông bắt cá. Trước hết, bài học đầu tiên mà ông Tư Sơn dạy tôi là phân biệt hang có cá.

“Đó là những hang cá thòi lòi, nhưng không phải hang nào cũng có cá ở”, ông Tư Sơn chỉ tay vào những ụ đất nhỏ được un lên trên bãi bồi. Quanh đó, tôi phát hiện thấy hàng chục con thòi lòi đang vùng vẫy “làm trò” trên sình lầy, nhưng vừa thấy động cái là chúng lặn đâu mất.

“Thòi lòi là một loài cá rất tinh ranh và sợ con người lắm. Đang chơi trên bãi vậy, chứ nhác thấy bóng người là chúng lặn ngay xuống hang”.

Và kinh nghiệm của ông Tư Sơn là cứ đi, thấy hang nào bỗng dưng nước đục là đích thị một chú thòi lòi vừa chui xuống đó. Vấn đề còn lại là “lôi cổ” chúng lên như thế nào mà thôi.

Theo ông Tư Sơn, có nhiều cách để bắt cá thòi lòi như dùng cần câu để câu vào ban ngày và dùng đèn để soi cá vào ban đêm, đặt nò, thụt, chặn hang...

Tuy nhiên, cách bắt thú vị, “văn nghệ”, phổ biến và dễ nhất, lại bắt được cá sống là dùng hom.

Hom là một cái bẫy to bằng cổ chân người, được bện bằng lá dừa nước, úp ngay miệng hang. Khi chui ra khỏi hang, cá gặp phải ống hom, càng vùng vẫy chui sâu vào ống thì càng mắc kẹt, đến khi quay đầu lại không có đường ra.

Người đi bắt chỉ việc mang ống lên, mở miếng chặn ở đầu ống, trút con cá ra giỏ. Vậy là xong đời một con cá thòi lòi (!).

Trở lại với câu chuyện cá thòi lòi là “một hình mẫu về tiến hóa”, “là một trong 6 động vật kỳ lạ nhất hành tinh”, ngay cả những cán bộ phụ trách thủy sản ở các sở NNPTNT khu vực ĐBSCL, khi tôi hỏi đến thông tin này, họ cũng chỉ ú ớ biết thông tin dạng “nghe nói chứ không rõ lắm” và... cười.

Hôm rồi, tôi có một ngày đêm quẩn quanh ở khu du lịch Đất Mũi đơn điệu, buồn tẻ và một trong những điểm dừng là nhà hàng Công đoàn với đặc sản cá thòi lòi như đã kể.

Thời điểm nào ở đây cũng vắng lặng đến mức tưởng có thể nghe thấy tiếng “đất nở” dưới những rễ cây mắm, đước làm du khách ở đây không có chuyện gì khác ngoài ăn, uống rượu và nghĩ vẩn vơ...

Và một trong những ý tưởng vẩn vơ của chúng tôi hôm đó là tại sao khu du lịch Đất Mũi không tự làm mới, nâng cấp mình để thu hút và níu chân du khách đến với vùng đất cuối cùng của tổ quốc, trước hết là mở một tour lội sình bắt cá thòi lòi bằng cách “văn nghệ” nhất là đặt hom?

Nguồn: sohoa.vn

Trái quách - vị ngon đất giồng

Đi khắp sáu huyện, thành phố của tỉnh Trà Vinh, nơi nào ta cũng bắt gặp những xề trái quách bày bán ven đường. Và, rải rác trong sân nhà giữa hai bên lộ là những cây quách thân ốm yếu, khẳng khiu với những chiếc lá giống lá cần thăng cùng những trái thõng xuống thân cành. Tuy nhiên, Cầu Kè mới là “quê hương" của trái quách xứ biển Trà Vinh.

Ai lần đầu mới nghe tên trái quách chắc cũng không khỏi tò mò. Tò mò cũng đúng thôi vì loại cây này khá hiếm, không phải vùng nào cũng có. Đã từng nghe nói nhiều nhưng trong chuyến đi miền Tây lần này tôi mới có dịp khám phá quách Trà Vinh.

Người dân ở đây rất tự hào về loại trái cây này không chỉ ở vị thanh ngọt, mát lành mà dường như với họ, hơn nửa thế kỷ qua, trái quách có mặt và trở thành một đặc sản độc đáo, góp phần làm phong phú hơn danh sách trái cây nơi miệt vườn Trà Vinh.

Hiện nay, cây quách chỉ trồng rải rác trong các phum sóc của người Khmer. Người dân Trà Vinh ưa trái quách mang về trồng, mỗi nhà chỉ vài cây quanh hè lấy bóng mát vá trái. Khách du lịch ngang qua Cầu Kè dễ dàng nhận diện cây quách đứng xen cùng các loại cây ăn trái bởi loại cây nầy thân to, tán rộng, được trồng thành hàng, đặc biệt những trái quách treo lủng lẳng trông như quả bóng nhựa, có nhiều hột nhỏ li ti trên thân màu xám.

Gần giống như trái dừa đã già, không cần nhọc công trèo lên thân cao hái, trái quách khi chín tự rụng xuống đất. Thịt trái quách được bao bọc bởi lớp vỏ cứng nên không dễ gì vỡ ra. Hằng năm cây cho cả trăm quả. Chủ vườn cứ ra gốc cây tha hồ mà nhặt lấy.

Quách mới rụng xuống (vừa chín tới) tuy đã thơm phưng phức nhưng thường người ta để dăm ba bữa, khi quách đã chín mùi, vỏ mềm mới dùng dao xẻ đôi trái, lấy muỗng múc hết ruột quách cho vào ly, thêm đường đánh tan đều, cho đá đã đập nhỏ vào. Đơn giản thế mà lại có được một ly nước thanh mát giải nhiệt. Những ai lần đầu thưởng thức, sẽ khó chịu đôi chút vì chưa quen mùi thơm, vị lạ đặc trưng của quách nhưng uống rồi đến ly thứ hai, thứ ba thì thèm ngay.

Người sành quách không thể bỏ qua món rượu quách. Ở Trà Vinh, những ai trồng quách bao giờ trong nhà cũng có một thẩu rượu quách. Khi có khách quý hoặc người thân đến thăm thế nào cũng mang ra lai rai vài câu chuyện. Rượu quách không những thơm ngon, người uống nếu theo giờ giấc, liều lượng nhất định thì rượu không những là đặc sản mà còn là vị thuốc bổ, giúp con người ta cường gân cốt, bổ thận, nhuận tràng, dễ tiêu…

Thường người ta dùng rượu gạo hoặc nếp để ngâm. Có nhiều cách pha chế rượu quách. Chọn những quả chín tròn trịa, mặt ngoài không có vết xước hay thủng sâu. Dùng ruột quách ngâm hòa cùng với rượu, hoặc bổ quả quách ra làm những miếng vừa cho vào chum rượu, cũng có thể dùng dao khoét vài lổ trên trái quách rồi để nguyện trái ngâm với rượu. Dù cách nào đi nữa khi thành phẩm rượu phải trong, còn nguyên mùi thơm của quách mới đạt.

Rời xa vùng đất Trà Vinh, có lẽ trong mỗi chúng tôi không chỉ nhớ đến bánh tét Trà Cuốn, bánh canh Bến Có, bún nước lèo,... mà còn nhớ hoài cái hương vị thơm nồng của trái quách nơi đây.

  

Thanh Ly

Bông súng mùa nước

Miền Tây những ngày này bước vào mùa nước nổi, đây là dịp người dân bản xứ khai thác hiệu quả sản vật để chế biến những món ăn ngon trong đó không thể không kể đến món bông súng.

Bông súng nở rực ao

Hái bông súng mùa nước nổi.

Bông súng là loài cây dại mọc nơi ao hồ hoặc ở những thửa ruộng thấp vào mùa nước nổi ở miền Tây. Loài cây này vươn lên theo nước lũ, nước càng dâng cao thì cuống lá, cọng càng dài. Lá trải rộng trên mặt nước và hoa màu trắng hay màu hồng vươn lên khỏi mặt nước trông rất đẹp.

Cọng bông súng được bày bán ở chợ.

Mùa Ấu miền Tây

Hàng năm, cứ đến mùa nước nổi tháng 6- 11 ÂL là đồng ruộng ở khu vực ĐBSCL lại ngập tràn. Thời gian này cũng là mùa nông nhàn của người dân vì mùa vụ hầu như đã thu hoạch hết. Bà con thường nuôi trồng các loại cây trồng khác hoặc nuôi trồng thủy sản để tăng thu nhập.

Ấu là một trong những cây mà nhiều người dân chọn để trồng nhằm tăng thu nhập trong mùa lũ. Đơn giản ấu là loài cây thủy sinh thường sống ở những nơi ngập nước. Cây ấu có thể sống được quanh năm, nhưng chúng sinh trưởng tốt và cho năng suất cao vào mùa mưa. Mùa nước nổi ở ĐBSCL rất thuận lợi để trồng vụ ấu. Thực tế mấy năm qua, cây ấu đã giúp cho nhiều gia đình nông dân cải thiện cuộc sống của mình trong suốt mùa nước nổi.

Quê Tôi Mùa Nước Nổi

Vào thời điểm này, Đồng Tháp Mười và vùng tứ giác Long xuyên đang đón mùa nước nổi. Mùa nước nổi đến hẹn lại lên, nó đã đi sâu vào kí ức của biết bao thế hệ người con ở mảnh đất này về tháng 7 trắng đồng bạc nước.

Mùa nước nổi thường khiến cho cư dân vùng ngập nước long đong, vất vả nhưng nơi đây lại được bù đắp như một sự tạ lỗi của thiên nhiên vì thế mùa nước nổi đã đem đến cho con người bao sản  vật, ....

Lẩu Cua Đồng

" Con cua tám cẳng hai càng

   Một mai, hai mắt rõ ràng con cua "

      Ngày xưa, ở phương Nam thì cua đồng được xem là món ăn của những đứa con nhà nghèo. Trong thời hiện đại ngày nay, thì bên cạnh một số món ăn cao lương mỹ vị đắt tiền thì những món ăn làm từ cua đồng đã trở thành những món ăn hấp dẫn đối với những người con Việt. Ăn để thưởng thức ăn để tìm về cội về nguồn.  

                                  

       Cua đồng thuộc lớp giáp xác, bộ mười chân. Cua đồng thường gặp ở nơi nước ngọt, ao, hồ, ruộng, sông, suối. Cua ở hang, hang cua là những ổ tròn sâu đến 3 - 4 tất, nằm theo chân bờ ruộng.  Cua đồng là một món ăn dân dã, bình dị của người Việt Nam và là những món ăn quen thuộc vào những tháng cuối hè đầu thu thời điểm cua béo nhất. Món ăn từ cua thông dụng nhất có lẽ là bún riêu cua, cua đồng luộc chấm muối tiêu chanh kèm rau râm.

                                                

          Những ai đã từng bị mê hoặc bởi những món ăn làm từ cua đồng như là : bún riêu cua, cua nấu canh tạp tàng hay là bánh canh cua thì nay họ sẽ còn bị cám dỗ bởi món " lẩu cua đồng " của miền đất phương nam. Xứ sở của những cánh đồng bao la bát ngát, của những dòng sông trĩu nặng là môi trường thuận lợi để lũ cua sinh sôi và phát triển.

        Món " lẩu cua đồng " có lẽ món ăn nổi bật giữa các món khác vì nó là một bản hòa tấu của các sản vật từ đồng ruộng phương nam. Nó là một món ăn đậm chất đồng quê với những nguyên liệu quen thuộc nhưng lại rất lạ miệng. Ở miền Nam với thời tiết ấm nóng quanh thì " lẩu cua đồng " là một món ăn rất lý tưởng.
Cua đồng phải còn sống, rửa sạch bóc vỏ yếm, gỡ mai nạo lấy gạch cua trong mai, còn lại đưa vào cối dã nát hoặc xay thật nhuyễn. Sau đó hòa cua xay với nước, khuấy lên rồi để thật lắng. Chắt lấy nước cua rồi bỏ xác.

      Nấu nước cua này với một ít muối trên lửa nhỏ cho đến khi chín. Riêu cua sẽ kết tủa đóng thành từng miếng. Để làm lẩu cua đồng phải vớt những mảng cua ấy để riêng.

       Lúc ấy, nước luộc thịt cua đã ngọt lừ đến mức không cần nêm nếm thêm bột ngọt hay đường gì cả chỉ cần cho thêm một ít muối hoặc nước mắm thì coi như nồi nước lẩu đã đạt hương vị tinh túy của thịt cua đồng rồi, phi chút củ hành tím lát mỏng cho vào nồi nước lẩu để tăng thêm mùi hương hấp dẫn và phá đi mùi tanh của các loại thủy hải sản tươi sống ăn kèm như mực, thịt cá phi lê, gan heo, tôm đất. Nước lẩu thơm ngọt đậm đà hương vị đồng quê cùng với rổ rau xanh mồng tơi, bồ ngót, rau má và mướp hương ăn tới đâu lạc dần vào lẩu tới đó đủ thấy khoái vị.

                                                                                                                             

     Được chăm chút từ cái tâm và đôi tay khéo léo của người phụ nữ Nam Bộ " lẩu cua đồng " với vị ngọt của thịt cua, vị ngon béo của gạch cua kết hợp với một số rau đồng nội nữa thì món cua đồng đã trở thành lời mời vô thanh với những thực khách sành ẩm thực. Ăn " lẩu cua đồng " để ta nhớ về quê hương dịu ngọt mà dân dã và dù có đi xa nửa vòng trái đất đi chăng nữa thì vẫn muốn tìm về mà thưởng thức.

Cá Lóc Nướng Trui

“Ruộng đồng mặc sức chim bay  Biển hồ lênh láng mặc bầy cá đua”

Ra giêng là thời điểm nhiều cánh đồng ở khắp ĐBSCL vào mùa gặt. Màu vàng của lúa chín trải dài từ những tỉnh tả ngạn sông Cửu Long như Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp cho đến Hậu Giang, Bạc Liêu và tận đất mũi Cà Mau.

Vào cuối mùa hạn này, nước trên các ruộng lúa đã rút xuống các con mương xung quanh, nhường lại nền đất khá khô cứng đủ để những chiếc máy gặt đập liên hợp "ra tay".

Chính trong những con mương này là "đất dụng võ" cho các tay nhấp cá lóc múa may cây cần câu của mình. Nhưng không phải tay câu nào cũng lủng lẳng chiến lợi phẩm vì từ lâu loài cá đồng này đã không còn nhiều trên đồng ruộng để thỏa mãn cái thú câu ấy nữa. Tuy nhiên, ở xã Khánh Bình Đông, huyện Trần Văn Thời của vùng đất Cà Mau thì cá lóc lại đặc biệt phong phú.

Một tay câu lành nghề có thể kiếm 4, 5 con cá lóc chỉ trong 2 tiếng đồng hồ ôm cần cùng vài ba con nhái bén làm mồi. Nói lành nghề vì cá lóc là loài cá rất khôn ngoan, thấy mồi câu không bao giờ đớp liền như các loài cá khác mà nó "quan sát, đánh giá" con mồi rồi mới ra quyết định.

Vì vậy, để câu được cá lóc, người câu phải nhấp nhấp con nhái mồi sao cho thật giống với dáng bơi của nó khi còn sống, mặc dù chàng nhái đã chết từ khi bị móc vào lưỡi câu làm mồi. Có như thế thì mới mong dụ được cá lóc đồng ra khỏi hang ổ của nó, và một khi đã bị quyến rũ rồi thì loài này ăn mồi rất bạo, luôn luôn nuốt chửng chứ không hề rỉa.

Và thật may mắn vì bản thân tác giả đã có dịp chứng kiến và ghi lại những hình ảnh sống động của việc nhấp dính một con cá lóc. Tay câu thậm chí còn ra hiệu khi cá sắp cắn câu, để tôi chuẩn bị "chộp" cảnh cá quậy trắng nước này.

Cái ngon của cá lóc đồng chỉ được cảm nhận một cách trọn vẹn khi cá được nướng trong rơm khô và bày trên tàu lá chuối. Cá lóc được xiên từ răng đến tận đuôi bằng một cành tre nhọn. Tre xiên cá phải là tre tươi thì nước trong thân tre mới giữ nó không cháy thành than khi bị đốt giữa ngọn lửa hừng hực của rơm khô. Thêm vào đó, đầu cá lóc phải được cắm xuống đất vì phần đầu và bụng cá là khó chín nhất. Ngoài ra, phải ủ cá trong than rơm sau khi lửa đã tắt một lúc lâu thì bộ lòng cá mới đạt độ chín cần thiết.

Sau khi rơm tàn, cá lóc được khéo léo lấy ra và đặt vào một tàu lá chuối tươi. Lúc này người nướng cá phải ra tay cạo vẩy khét thật nhanh và thật đều thì mới mong ăn được bộ da cá lóc. Nếu để mất cái nóng ngoài da thì vẩy khét sẽ mất độ giòn và dính chặt vào da cá, khiến việc cạo hết phần khét là không thể. Mấy tay "hai lúa" phong lưu này còn chỉ cho tôi biết một "tuyệt chiêu" khác: cạo khét bằng rơm khô. Một bó rơm khô có đủ độ nhám nhưng mềm mại vừa phải để không làm tróc da cá. Tới đây thì chỉ cần thêm một tí muối ớt làm gia vị là mọi thứ đã sẵn sàng cho một bữa tiệc thấm đẫm chất quê Nam bộ.

 Bước cuối cùng là chén thôi !!

Cá Bống Kho Tiêu Cuối Mùa Mưa

Đây không phải là cá bống mú của cô Tấm thời xa xưa, mà là cá bống trứng xuất hiện vào lúc mùa mưa dầm ở miệt đồng bằng Nam bộ.

Chúng sống bám theo những dề lục bình trôi lềnh bềnh trên sông rạch theo con nước lớn, ròng. Loại bống trứng này nhỏ con, lớn lắm chỉ bằng ngón tay út, chúng ăn toàn bọt bèo trên mặt nước nên trong ruột không có chất dơ. Thông thường, người ta bơi xuồng kè theo mấy dè lục bình, dùng rổ xúc cá bống, hoặc là dùng đáy giăng trên sông. Mỗi lần kéo đáy vài ba ký cá tươi nhảy soi sói. 

Do không có tạp chất, nên cá bống đem về khỏi cần mổ bụng, chỉ để vào rổ, dùng lá chuối tươi chà xát cho sạch nhớt, bớt tanh, trộn với ít muối cho thấm đều cá, rồi rưới ít dầu hoặc mỡ, nước màu, xốc cho đều, bắc lên bếp chụm lửa liu riu. Đặc biệt kho với nước mắm đồng, nêm đường, bột ngọt cho vừa ăn. Khi nước vừa cạn, rưới thêm mỡ hoặc dầu, rắc tiêu lên cho thơm.

 Ăn cơm với cá bống kho tiêu thật đậm đà tình quê hương... rất hợp với cuộc sống dân dã.

Phước Lộc

Sưu tầm và tổng hợp.